Narodowa debata o bezpieczeństwie klimatycznym Polek i Polaków - informacje dla mediów
Polityka klimatyczna po polsku. 7 września wielka konferencja w Sejmie
“Chcemy zmienić sposób, w jaki w Polsce rozmawia się o klimacie” – deklarują organizatorzy Narodowej Debaty o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków. Naukowcy przygotowali serię rekomendacji dla polityków, które mają poprawić warunki, jakie zmiana klimatu spowodowana działalnością człowieka przynosi obywatelom naszego kraju. Wśród tematów będą: gospodarka, bezpieczeństwo i natura.
Debata odbędzie się w Sejmie w Sali Kolumnowej w poniedziałek 7 września 2026 r. o 11:00.
Materiały po debacie
Polityka klimatyczna po polsku. Historyczna debata w Sejmie
Nadszedł czas na polską politykę klimatyczną – to główny wniosek po pierwszej w historii Narodowej Debacie o Bezpieczeństwie Klimatycznym, która zakończyła się w Sejmie RP. Naukowcy zaprezentowali politykom konkretne rekomendacje oparte na najnowszych badaniach. Ich zdaniem, skutki zmiany klimatu muszą stać się kluczowym elementem dbania o bezpieczeństwo naszego kraju.
Eksperci pokazali nowy sposób myślenia o tym, jak aparat państwa powinien sobie radzić z gwałtownymi zmianami w przyrodzie i jak się do nich dostosować. Zwracali uwagę, że musimy działać dwutorowo: z jednej strony ograniczać emisję szkodliwych gazów cieplarnianych do atmosfery, a z drugiej – już teraz chronić się przed skutkami ocieplenia. Swoje rekomendacje podzielili na trzy główne obszary.
Prawa fizyki nie znają podziałów partyjnych – susza nie pyta, na kogo głosujemy, a powódź nie sprawdza barw politycznych. Rolą nauki nie jest rozstrzyganie ideologicznych sporów, lecz dostarczanie faktów, które pozwolą skutecznie chronić zdrowie, żywność oraz dostęp do wody dla wszystkich Polek i Polaków, ale także dla mieszkańców Europy i całego świata. Dzisiaj bezpieczeństwo klimatyczne jest po prostu częścią bezpieczeństwa narodowego i właśnie tak – jako kwestię strategiczną i pozostającą poza bieżącymi podziałami – musimy zacząć je traktować – mówi prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski, który otwierał swoim przemówieniem konferencję.
Pierwszy obszar: Bezpieczeństwo ludzi i gospodarki
Naukowcy podkreślili potrzebę stworzenia programu „odporne szpitale”, aby placówki medyczne mogły bez problemów działać nawet podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych (np. wielkich upałów i powodzi). Zwrócono też uwagę na nowe wyzwania zdrowotne: wraz ze zmianą klimatu rośnie liczba zachorowań na boreliozę, a do Polski docierają choroby znane na innych szerokościach geograficznych. Ważne jest też wspieranie lokalnych producentów żywności, co pomoże zapewnić nam bezpieczeństwo dostaw. Eksperci apelują również o szybkie wprowadzenie spójnego prawa klimatycznego, które w jasny sposób określi cele państwa na przyszłość i uchroni gospodarkę przed stratami wynikającymi z ekstremalnych zjawisk.
Drugi obszar: Ochrona środowiska
Badacze zaznaczyli, że polska przyroda jest tak samo ważna jak drogi czy elektrownie i musi być chroniona w ramach państwowego systemu zarządzania kryzysowego. Lasy powinny być zarządzane tak, aby lepiej zatrzymywały wodę, chroniły różnorodne gatunki roślin i zwierząt oraz były bardziej odporne na pożary. Zwrócono też uwagę na potrzebę tworzenia „Odpornych miast” – czyli sadzenia większej ilości drzew i zatrzymywania wody deszczowej, co ochroni mieszkańców przed upałami i podtopieniami.
Wzorem innych państw zorganizowaliśmy taką debatę w Polsce i wzorem innych państw chcemy, by rekomendacje były wprowadzane do życia. Po głosie nauki w parlamencie nie może pozostać tylko puste echo deklaracji. Polacy oczekują działań na rzecz klimatu, a obowiązkiem władz jest ich realizacja. Organizacje pozarządowe będą monitorować wdrażanie rekomendacji. Kwestie środowiskowe to jedno z najważniejszych wyzwań dla Polski w XXI wieku – mówi Katarzyna Wiekiera z Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot, organizatorka konferencji.
Trzeci obszar: Zagrożenia ze strony innych państw
Eksperci ostrzegają, że zmiana klimatu może nasilać inne zagrożenia, np. natury politycznej. Proponują, aby państwo brało pod uwagę te kwestie przy planowaniu polityki zagranicznej. Ważnym pomysłem jest program „SAFE dla klimatu”, który ma uodpornić Polaków na dezinformację, czyli fałszywe informacje o klimacie rozsiewane przez wrogie nam państwa. Naukowcy uważają, że takie działania powinny być finansowane z pieniędzy przeznaczonych na obronność.
Stawka tej debaty jest wysoka, bo walczymy tak naprawdę o spójność państwa i bezpieczeństwo obywateli. Jeśli nie powstrzymamy zmiany klimatu, to stopniowo ale nieustępliwie zagrożone będą funkcje państwa i cały system demokratyczny. Jak długo możemy jeszcze pozwalać dezinformacji osłabiać nasz kraj? Według nas trzeba reagować szybko – pyta prof. Zbigniew Karaczun z SGGW, ekspert Koalicji Klimatycznej.
Trzeci obszar: Zagrożenia ze strony innych państw
Eksperci ostrzegają, że zmiana klimatu może nasilać inne zagrożenia, np. natury politycznej. Proponują, aby państwo brało pod uwagę te kwestie przy planowaniu polityki zagranicznej. Ważnym pomysłem jest program „SAFE dla klimatu”, który ma uodpornić Polaków na dezinformację, czyli fałszywe informacje o klimacie rozsiewane przez wrogie nam państwa. Naukowcy uważają, że takie działania powinny być finansowane z pieniędzy przeznaczonych na obronność.
Stawka tej debaty jest wysoka, bo walczymy tak naprawdę o spójność państwa i bezpieczeństwo obywateli. Jeśli nie powstrzymamy zmiany klimatu, to stopniowo ale nieustępliwie zagrożone będą funkcje państwa i cały system demokratyczny. Jak długo możemy jeszcze pozwalać dezinformacji osłabiać nasz kraj? Według nas trzeba reagować szybko – pyta prof. Zbigniew Karaczun z SGGW, ekspert Koalicji Klimatycznej.
Polacy chcą zmian
W poniedziałek opublikowano też wyniki najnowszych badań trackingowych CORE, które pokazują, że Polacy zauważają problem. Według danych opublikowanych w Dzienniku Gazecie Prawnej, 63% z nas doświadczyło ostatnio zjawisk pogodowych, które świadczą o zmianie klimatu. Coraz więcej osób (53%) uważa, że rząd powinien robić w tej sprawie „więcej” lub „znacznie więcej”. To aż o 10 punktów procentowych więcej niż rok wcześniej (43%).
Wydarzenie w Sejmie zorganizował Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk (PAN) przy wsparciu Koalicji Klimatycznej, Pracowni na rzecz Wszystkich Istot i Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Patronat nad debatą objęli Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oraz Prezes PAN prof. Marek Konarzewski.
Galeria zdjęć
“Odrzucamy zasadę >>mądry Polak po szkodzie<< i wychodzimy z praktycznymi rekomendacjami w dziedzinie bezpieczeństwa, gospodarki i środowiska” – mówi prof. Szymon Malinowski, przewodniczący Komitetu ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk. “Tegoroczne lato pokazało nam, jak wygląda nowa rzeczywistość klimatyczna Polski i Europy. Doświadczyliśmy bezprecedensowych fal upałów, pożarów lasów, doświadczamy suszy hydrologicznej i nawałnic z ulewami i niszczycielskimi wiatrami. Odnotowaliśmy rekord temperatury powietrza wszech czasów: 40,5 stopnia. Tego nie da się już ignorować” – dodaje. Rekomendacje dotyczyć będą np. służby zdrowia, która w upalne dni ugina się pod naporem wezwań, czy działań mogących ograniczyć koszty ubezpieczeń, rosnących wskutek ekstremalnej pogody.
W tym roku ponad 600 gmin w Polsce zaapelowało do swoich mieszkańców o ograniczenie zużycia wody na swoich posesjach. “To duże wyzwanie nie tylko dla mieszkańców, ale też lokalnych decydentów. Jak zarządzać niedoborami i skąd wziąć pieniądze na potrzebne inwestycje?” – pyta prof. Zbigniew Karaczun z Koalicji Klimatycznej. “Zaproponujemy program SAFE dla klimatu. Skutki zaniechań to nie tylko utrata bezpieczeństwa, ale też gigantyczne koszty” – mówi. Według danych Instytutu Reform i ClientEarth, brak przyspieszenia działań na rzecz klimatu może kosztować Polskę 124 miliardy złotych rocznie w 2050 roku.
Kwestią poruszoną w trakcie debaty będzie też środowisko. “Nie możemy mówić o bezpiecznym rozwoju Polski bez poszanowania natury. Emisje gazów cieplarnianych to nie jest abstrakcja. Efekty widzimy w naszych rzekach za sprawą niskiego poziomu wody i w lasach, które stają się coraz słabsze i mniej odporne na pożary” – stwierdza prof. Piotr Skubała z Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Współpraca z naturą a nie walka poprawi bezpieczeństwo mieszkańców. Przykładem może być retencja wody w środowisku: lasach, mokradłach, ekosystemach, co z jednej strony ogranicza powodzie na terenach zamieszkałych, a z drugiej pozwala odbudować zasoby wody naszego kraju.
ORGANIZATORZY
Wydarzenie organizuje Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk we współpracy z Pracownią na rzecz Wszystkich Istot, Koalicją Klimatyczną oraz Państwową Radą Ochrony Przyrody. Patronat nad debatą objęli Marszałek Sejmu RP Włodzimierz Czarzasty oraz Prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski.
INFORMACJE DLA REDAKCJI
Kontakt dla mediów: Katarzyna Wiekiera, tel. 665 251 785, katarzyna@pracownia.org.pl
Obowiązują akredytacje: Zgłoszenia przyjmowane są pod adresem e-mail: akredytacje@sejm.gov.pl do 4 września (piątek) do godz. 12.00. Zgłoszenie musi zawierać: imię, nazwisko, PESEL, nazwę redakcji, funkcję, numer kontaktowy oraz adres e-mail.
